Een stukje Geschiedenis van de Zeventiende Eeuw en de Caraiben

Dit stuk is voornamelijk gericht op de deelnemers aan Puerto Diablo. Voor wie zich nog nooit verdiept heeft in de 17e eeuw biedt het hopelijk meer inzicht in het tijdsbeeld.
Kijk voor een historisch overzicht naar de tijdlijn van de Caraiben.

De Grote Zeevarende Natien

Enkele Europese landen hadden een indrukwekkende vloot opgebouwd.
In navolging van Portugal en Spanje hadden Frankrijk, Engeland en de Nederlanden een handelsvloot op de been gebracht om specerijen, slaven en andere waardevolle zaken uit de nieuw ontdekte gebieden te halen.
Al eeuwenlang dreef Portugal handel op de kusten van West Afrika en later zelfs tot in Madagaskar. Nadat hun beroemdste zeeman Christoffel Columbus Amerika ontdekte (1492) in de naam van de Spaanse Troon, namen de Spanjaarden het voortouw. Ruim een eeuw lang plunderden zij, zonder enige concurrentie, het rijke Zuid en Midden Amerika; daarbij zoveel goud en zilver importerend dat er in Europa een hyperinflatie ontstond.
Spanje dat, na de verdrijving van de moslims en de verbintenis met de Habsburgers (Oostenrijk en het Duitse Keizerrijk), al hard op weg was de machtigste staat van Europa te worden, wekte de jaloezie op van de andere landen, met al koloniën over de gehele wereld. Frankrijk en Engeland waren de eersten die het monopolie op de vaart op Amerika doorbraken. Later werpen de Nederlanden zich ook in de strijd. Als in 1648 de tachtigjarige oorlog eindelijk stopt, staat niets hen meer in de weg om de rijkste staat van de westelijke wereld te worden.
Regelmatig raakten al deze landen in oorlog met elkaar; daarbij regelmatig bondgenootschappen sluitend met andere landen, die enkele jaren terug nog vijanden waren.
Om de gevechtskracht van de vloot verder te vergroten verleenden regeringen kaperbrieven aan niet militairen die deze kapiteins het recht gaven om schepen van de vijand te overvallen en een deel van de buit zelf te houden. (denk aan de zilvervloot)
Dankzij deze kaperbrieven en de traagheid van berichtgeving op zee, was men zodra de kust van Europa uit zicht was, nergens meer veilig en vaak bleek achteraf dat men een schip tot zinken te hebben gebracht van een natie waar eigenlijk al weer vrede mee was gesloten.

De Caraiben en twee Boeiende Plaatsen aldaar

Hoewel deze eilanden het eerste stukje nieuwe wereld waren dat de Spanjaarden ontdekten en koloniseerden, hadden zij in de zeventiende eeuw hun aandacht verlegd naar het vaste land van Zuid en Midden Amerika waar de zilver- en goudmijnen van de Inka's en de Azteken een enorme rijkdom opleverden.
Door de verwaarlozing van de verdediging van de Caraiben zagen de Engelsen, Fransen en Nederlanders kans hier hun eigen kolonies te stichten.

Toruga: Op de noordkust van Hispagnola (tegenwoordig Haiti en Domicaanse Rep.), op Cuba na het grootste eiland, vestigden zich vele Franse kolonisten. Toen de Spanjaarden hun plantages vernietigden, werden de Franse boeren tot varkensjagers en zeerovers, ook wel boekaniers, naar hun woord voor gerookt varkensvlees: boucan. De Spanjaarden hadden op alle geschikte eilanden varkens en koeien achtergelaten zodat zij makkelijk aan voedsel konden komen, wanneer zij een schip moesten provianderen. De jagers maakten hier dankbaar gebruik van.
Na jaren van guerrilla-oorlog vestigden veel van de boekaniers zich op een klein en goed verdedigbaar eilandje voor de noordkust van Hispagnola. Dit eilandje - Tortuga - is de geschiedenis in gegaan als het ruigste piratennest van de Caraiben.
Hoewel Tortuga later dan weer eens in Spaanse, dan weer in Engelse handen viel, heeft niemand ooit echt gezag kunnen uitoefenen over de eigenzinnige bewoners.

Port Royal: In 1655 stuurde de oorlogszuchtige Cromwell - Lord Protector van Engeland - admiraal Penn (de vader van de stichter van Pennsylvania) en generaal Venables om Hispagnola of Cuba te veroveren op de Spanjaarden.
Alles ging echter verkeerd. De versterkingen die men in de Engelse kolonie Barbados hoopte op te pikken, weigerden mee te werken omdat zij koningsgezind waren (de koning was onthoofd door Cromwell) en er brak een tropische ziekte uit onder de mariniers.
Omdat de mannen wilden gaan muiten, besloten Penn en Venables om het onbelangrijke eilandje Jamaica dan maar te veroveren, zodat ze niet met lege handen bij Cromwell zouden aankomen. Het zwakke Spaanse garnizoen gaf zich al snel over en hoera: Jamaica was Engels.
De haven van Jamaica - Cayo de Carena - werd omgedoopt tot Cagway (een verbastering van Caguaya; de kaap waar de haven lag).
Na de beëindiging van de regering van de zoon van Cromwell en de kroning van koning Charles II (1660) werd Cagway voortaan Port Royal genoemd.
Omdat de nieuwe koning anders dan Cromwell de kolonien van geringe waarde achtte, werd een groot deel van de oorlogsvloot naar Europa teruggeroepen. Om toch het hoofd te kunnen bieden tegen de dreiging van de Spanjaarden, besloot de gouverneur de hulp in te roepen van de boekaniers en allerlei andere zeelui van twijfelachtige reputatie.
Langzaam maar zeker werd Port Royal het nieuwe piratennest van de Caraïben. Tortuga liep snel leeg door de opkomst van Port Royal en verloor haar positie als belangrijkste uitvalsbasis voor piraten.

Religie in de Zeventiende Eeuw

Dit was de tijd van de contra-reformatie. Nadat in de zestiende-eeuw Noord Europa grotendeels tot diverse vormen van Protestantisme was overgegaan; waarin soberheid, bijbelvertaling in de landstaal, afwijzing van de aflatenhandel en verkiezing van de predikant door de gemeenteleden centraal staan, slaat de Rooms Katholieke kerk hard terug.
Met het geld dat Spanje aan het Vaticaan schonk (grotendeels uit Amerika afkomstig) bouwde men de st. Pieter, die gedecoreerd werd door de grootste kunstenaars van die tijd. Overal in Katholiek Europa verschenen prachtige barokke kerken. Vooral in Italie, Frankrijk en Oostenrijk zijn deze in rijkdom en praalzucht onovertroffen.
Daarnaast werden tal van nieuwe orden opgericht, waaronder die van de Jezuïeten, die er op toezagen dat hun broeders van de andere orden zich strikt aan de leer hielden. Over de hele wereld waren deze actief in het bekeren van nieuwe gelovigen: van Japan en de Filippijnen tot in de jungle van de Amazone.
De verminderde tolerantie van de Katholieke kerk, niet alleen in Spanje, maar ook in Frankrijk, zorgde er voor dat velen hun toevlucht zochten tot de nieuwe koloniën, waar men veiliger was voor vervolging. Joden en Hugenoten (Franse protestanten) trof men onder de kolonisten aan. Maar ook in Noord Europa waren er tal van kleine protestante afsplitsingen die op een betere toekomst hoopten aan de andere kant van de oceaan (Quakers, Wederdopers, Mennonieten, etc, etc...).
Daarnaast ontvluchtten veel Katholieken en Anglicaanse koningsgezinden het Puriteinse (protestanse) Engeland van Cromwell.

Technologie en Wetenschap

Dankzij het protestantisme; dat anders dan de Rooms Katholieke kerk wetenschappelijk onderzoek niet te vuur en te zwaard bestreed, was de wetenschap sterk in opkomst. Met de Renaissance net achter de rug, een stoot aan nieuwe kennis uit de veroverde Islamitische gebieden in Spanje en de Eeuw van de Verlichting voor de deur was dit een tijd van grote ontdekkingen en uitvindingen: de kaarten werden voor het eerst echt betrouwbaar (hoewel ze nog veel niet ingevulde plekken bevatten), vuurwapens werden steeds betrouwbaarder en gebruiken vuursteen i.p.v. een lont, Newton ontdekte de wetten van de zwaartekracht en men was druk doende de geheimen van de bloedsomloop te doorgronden.

---

Navigatie: Voorgaande: Bijgeloof op zee | Volgende: Schepen van de 17e eeuw