Antoni van Leeuwenhoek

Antoni van Leeuwenhoek, De wereld in een korrel zands

Dit boekje van Rien Bonte is bij uitstek geschikt voor de wetenschappers bij Puerto Diablo, maar ook de andere deelnemers geeft het een fraai kijkje in het brein van de een zeventiende eeuwse natuurvorser.

Dit werk bestaat uit een aantal vanuit Antoni van Leeuwenhoek beziene momenten uit zijn leven. Deze zijn heel fraai beschreven in een bloemrijke archaische taal, die in plaats van af te leiden, ons juist meeneemt naar een ver verleden. Wij worden meegevoerd langs zijn carriere als bioloog en brillant instrumentmaker. Door zijn microscoop bestudeert hij als een van de eersten kleine wezens zoals vlooien, onderdelen van lichamen van dier en mens en uiteindelijk zelfs sperma. Hoewel in eerste instantie bejubeld om zijn opmerkingsgave, komt hij uiteindelijk in conflict met zijn collega's door zijn verstrekkende en vooruitziende conclusies.

Door dit alles heen speelt van Leeuwenhoek's ongemakkelijke omgang met de vrouwen in zijn omgeving (die hij uiteindelijk als oorzaak van zijn ondergang ervaart). Dit boekje laat ook enkele vrij weinig verkende hoekjes van de zeventiende samenleving zien zoals bijvoorbeeld het gezinsleven, het bordeel en het weeshuis. Aan het eind van het boekje maakt de oude van Leeuwenhoek in enkele brieven het testament van leven op en spaart zichzelf daarbij niet.

Ik heb bijzonder genoten van de beschrijvingen van het zeventiende eeuwse Nederland. De sfeer van de stegen, de havens, de polders, de koopmanshuizen en bordelen is prachtig neergezet in de eerder genoemde luisterrijke ouderwetse taal.

Tegelijkertijd heeft dit taalgebruik op mij de uitwerking dat het verhaal en de persoon Antoni van Leeuwenhoek vrij ver van mij als persoon af komen te staan. Het wordt zeker geen spannend avontuur of aangrijpende psychologische roman. Iets dat ik toch wel als jammer heb ervaren.

Desalnietemin raad ik alle Puerto-gangers aan dit boekje te lezen en de wetenschappers in het speciaal. Bijna alle zaken die spelen komen terug in het boek: het conflict tussen  (bij)geloof en wetenschap, de grote standsverschillen, de onverzadigbare handelsdrang van de Nederlanders... En dit alles in een prachtig verwoord sfeerverhaal, dat lekker makkelijk wegleest en vooral ook niet te lang duurt.

Antoni van Leeuwenhoek,
De wereld in een korrel zands
Rien Bonte
ISBN 90 5429 203 2
Uitgeverij Conserve

---

Navigatie: Voorgaande: Enquête Puerto Diablo 4 | Volgende: Achtergrond-informatie