Schepen van de 17e eeuw

Deze pagina biedt informatie over enkele scheepstypen van de zeventiende eeuw en over de namen van de standaard delen van een groot zeeschip.

• Armazoen (Slavenschip)
• Galei
• Kogge
• Fluit
• Kraak
• Fregat
• Linieschip
• Galjoen
• Spiegelschip

Dekken en Masten

Spelers van personages die een taak aan boord hebben/hadden, horen enige basiskennis op dit vlak te bezitten. Hoe heet welke mast? Waar slaapt de kapitein en waar is het laadruim?

Armazoen

Dit is de benaming van een slavenschip en zegt niets over het scheepstype.
De Nederlanders dreven driehoekshandel tussen Europa, Afrika en Amerika. Van Europa naar Afrika exporteerde men drank, textiel en wapens. In dit stadium werd het schip als een cargazoen aangeduid. Deze goederen werden geruild tegen slaven die in Amerika nodig waren voor de plantage. Op de terugreis naar Nederland nam men katoen, suiker en tabak mee.

Fluit

In 1595 liep het eerste zogeheten fluitschip in Hoorn van stapel. Het was een praktische
aanpassing van een bestaand type door Pieter Jansz Liorne. Zijn verbetering was een
onmiddelijk succes, tussen 1595 en 1603 werden tachtig fluitschepen gebouwd. Het grote
voordeel van het fluitschip was het smalle dek, daardoor hoefde er bij de passage door de Sont weinig belasting te worden betaald, aangezien dit afhankelijk was van het oppervlakte van het dek. Daarnast was het schip snel en had het maar een kleine bemanning nodig. Het werd dan ook de ideale koopvaarder voor Europese bestemmingen. De VOC gebruikte dit type driemaster ook, maar voor de vaart in tropische wateren werd het veel zwaarder uitgevoerd, onder andere met een dubbele huid.

Fregat

Een driemaster die als oorlogs en handelsschip te gebruiken is. Hoewel het minder zwaar bewapend was als een linieschip, maakte de grote snelheid het zeer geschikt voor de oorlogsvoering.

Galjoen

In eerste instantie een vanuit de kraak ontwikkeld handelsschip met twee of drie dekken en drie masten. Later werd het ook zwaar bewapend oorlogsschip. Door de vele dekken kon men een enorme hoeveelheid kanonnen plaatsen.
De Spanjaarden hebben dit scheepstype zeer lang in dienst gehouden.

Galei

Een laag oorloggsschip dat zich in de landen rond deMiddellandse Zee geleidelijk ontwikkeld heeft uit oude Griekse en Romeinse roeischepen.
De bemanning kon op grote galeien tot 500/600 man oplopen.
Barbareise en Turkse galeien werden vooral geroeid door slaven. Europese galjoenen werden veelvuldig gebruikt als strafschepen.

Kogge

Een laat middeleeuws vrachtschip, dat tot in de 17e eeuw gebruikt werd. Dit type schip werd veel gebruikt in de handel tussen de Hanze-steden. Ook werd het gebruikt om kruisvaarders mee te verschepen.

Kraak

De voorloper van het galjoen. De naam is waarschijnlijk afgeleid van de Portugese carrack of caracca. De kraak was een driemaster met een voor- en achterkasteel. Typerend voor de kraak is het achterkasteel. Dit kon wel twee of drie verdiepingen hoog zijn en ver over de achtersteven uitsteken.

Spiegelschip

Deze naam slaat op de platte achterkant van het schip dat de Spiegel genoemd werd. Zo'n spiegel was vaak uitbundig gedecoreerd met houtsnijwerk, dat soms zelfs met echt bladgoud werd afgewerkt. Vooral de schepen van de Oost-Indische Comagnie toonden met zo'n spiegel de enorme rijkdom van dit handelshuis.
Het Spiegelschip was een kruising tussen een oorlogsschip en een handelsschip. Het moest zowel veel lading uit de verre mee kunnen voeren, alswel deze lading verdedigen tijdens de lange en gevaarlijke reis.

Bronnen:

http://mediatheek.thinkquest.nl/~jra511/schepen.html
http://www.vaartips.nl/zeevaart.htm

---

Navigatie: Voorgaande: Een stukje Geschiedenis van de Zeventiende Eeuw en de Caraiben | Volgende: Liederen